توشمال...

با تأمل در موسيقي منطقه اي ايران مي توان در يافت كه هيچ قومي چون

بختياري ها ساختار زندگي شان با موسيقي عجين نشده است.

ايل بختياري براي ولادت، كودكي ،نوجواني و جواني، ورزش هاي رزمي و

جنگاوري، ازدواج ، خرمن و درو،كار و دامپروري و در نهايت،در مرگ و سوگ

مردان خود نغمه هاي معين و منحصر به فردي دارد.

اما به راستي ميـراث دار چنين سنتـي كيست؟ و چه كسي حامـل و ناقـل

اين گنـجـينه ي فرهنـگـي است؟ چه كسي اسـت كه سيـنه به سيـنه اين

نغمه ها و ترانه ها را تا به امروز با خود آورده است.

عـلاءالـديـن حفظ ميراث موسيـقي بومي بخـتياري را مديون«تـوشـمـال»ها

می دانست و اعـتقاد داشت که ایـنان بزرگــترین حـق را بر گردن موسـیقـی

بختیاری دارند.منصور قناد پور نیز در مورد توشمال ها می گوید:

(توشمال ها پاسدار هنر موسیقی بختیاری هستند.)

جعفر تال بلاغی در ملاقه ای به توشمال، يـار نـاشـمار بختياري در خـصوص

معرفي توشمالان ايل بختياري مي نويسد: «چـه کسـی؟!» هم چون اسم

 رمز و اسم شب در سرزمین بختیاری است. تبـارسـتانی و دل مشـغولی به  

روایـات تاریخی بی سند منسـوب به نام اشخاص و سرزمین و سـامـان های

بختیاری در بختیاری طرفداران کمی ندارد.

بی چاره «توشمال» با درماندگی در میانه های راه معرفی خود با گفتن این

که «کاسبم»خود را خلاص می کند و اگر بتواند خود را جزو طـایفه و تیـره و   

تشـی منسـوب می کنـد که در آن قـلمرو زندگی نمی کنند و این نـاتـوانی و

احساس درماندگی نقطه ضعف توشمال است، يا ناشمار ايل بختياري.

توشمال در بافت اجتماعي ايل از طبقات پست به شـمار مي آيد. نه دامدار

است و نه صاحـب زمـيني در سردسـير و گرمسـير بـختياري است. هـنر او

نوازندگي است.نواختن سـازهاي بـادي ، ني هفـت بند، سـاز و كـرنا و سـاز

كوبه اي يعني دهل، بعضي كـمانچه و ني انبان را نيز به صـدا در مي آورند.

در آيين هاي شادي و گاه سوگواري و عزا ركن اساسي است.با نواي شادي

بخشش در سور و شادي هيجان را به منتهي مي رساند.

تـوشمـال فرومـايه ي بي فرهنگي! حافظ ادبيات بختياري است.سروده هاي

جاودانـه اي كه بـخـتـياري سـينه به سـينه نقـل مي كند، تــراوش ذهـنـيـات

سـراينـدگان گمـنامي اسـت كه در رويـدادهاي تـاريـخي بـختـياري و در جمع  

توشـمالاني كه واژه به واژه ي آن را جفت و جور كرده اند خلق شده است ،

شير علي مردان و دي بلال و... از اين نمونه است.

توشمال است كه حماسه دلاوري ها رزم و شجاعت رزمندگان را بر سر زبان

ها انداخته است، در قالب «گاه گریو» سوگ آوازه هایی خلق شده است که

هم سرایان مویه کنان در سوگ فقدان عزیزان از دست رفته می خوانند، و

در زبان همه ي ايل سروده هاي توشمال است.

هنر ديگر توشمال رديلبي شكار است.توشمالي كه شكارچي ماهري هم

هست و تير انداز چيره دستي است با عنوان مير شكال يا ميشكال خوانين

را در صيد و شكار موفق مي ساخت عنواني كه هم چنان متداول است در

 كنار سازين و توشمال و صيادون.